**Publikacja: **06.09.2026 | **Aktualizacja: **06.09.2026 | **Stan prawny: **06.09.2026 | **Czas czytania: **15 min

Abstrakt

Umorzenie zobowiązań jest celem upadłości konsumenckiej, ale nie obejmuje wszystkich długów. Zgodnie z art. 491²¹ ust. 1 Prawa upadłościowego umorzeniu podlegają zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonane w wyniku planu spłaty, natomiast art. 491²¹ ust. 2 wymienia zamknięty katalog zobowiązań, które pozostają mimo oddłużenia. Artykuł omawia kolejno kategorie długów, które można umorzyć: kredyty i pożyczki bankowe, chwilówki i karty kredytowe, zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego, wierzytelności nabyte przez firmy windykacyjne oraz zobowiązania stwierdzone wyrokami i nakazami zapłaty. Następnie wyjaśnia, dlaczego alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny i środki karne, odszkodowania za przestępstwa oraz zobowiązania umyślnie nieujawnione nie podlegają umorzeniu, a także co dzieje się ze zobowiązaniami powstałymi po ogłoszeniu upadłości. Osobno przedstawiono sytuację poręczyciela, współdłużnika i małżonka upadłego w świetle art. 491¹⁵ ust. 5 Prawa upadłościowego oraz przepisów Kodeksu cywilnego. Tekst opiera się wyłącznie na aktualnym brzmieniu ustaw i wskazuje, w jaki sposób MG Doradztwo Gospodarcze pomaga klientom ocenić, które zobowiązania rzeczywiście znikną po oddłużeniu.

Osoby rozważające upadłość konsumencką najczęściej pytają, czy po zakończeniu postępowania rzeczywiście będą wolne od długów. Odpowiedź brzmi: od większości tak, ale nie od wszystkich. Ustawa Prawo upadłościowe przewiduje szeroki zakres umorzenia, obejmujący niemal wszystkie zobowiązania pieniężne powstałe przed ogłoszeniem upadłości, a jednocześnie wyłącza z niego ściśle określone kategorie długów o charakterze alimentacyjnym, karnym i odszkodowawczym. Poniżej wyjaśniamy, które długi znikają po oddłużeniu, które pozostają, co dzieje się z odsetkami i zabezpieczeniami oraz jak wygląda sytuacja osób, które poręczyły za dłużnika lub zaciągnęły z nim zobowiązanie. Wskazujemy również, jak MG Doradztwo Gospodarcze pomaga w ocenie rzeczywistego efektu oddłużenia.

Zasada ogólna: co obejmuje umorzenie zobowiązań

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty (art. 491²¹ ust. 1 Prawa upadłościowego). Tę samą zasadę stosuje się odpowiednio do umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty oraz do warunkowego umorzenia (art. 491¹⁶ ust. 3). Z przepisu wynikają trzy istotne reguły.

Po pierwsze, umorzenie obejmuje zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości. Data ogłoszenia upadłości jest więc cezurą: długi zaciągnięte wcześniej podlegają umorzeniu, długi powstałe później pozostają. Po drugie, umorzenie nie jest uzależnione od źródła zobowiązania. Ustawa nie rozróżnia kredytów bankowych, pożyczek prywatnych, zaległych czynszów czy podatków. Jeżeli zobowiązanie nie mieści się w katalogu wyłączeń z art. 491²¹ ust. 2, podlega umorzeniu. Po trzecie, umorzenie dotyczy także zobowiązań, których wierzyciel nie zgłosił w postępowaniu, o ile upadły ujawnił je we wniosku, ponieważ wyłączenie z art. 491²¹ ust. 2 dotyczy jedynie zobowiązań umyślnie nieujawnionych.

Z dniem ogłoszenia upadłości zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne (art. 91 ust. 1), a zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się w zobowiązania pieniężne (art. 91 ust. 2). Wszystkie długi zostają więc sprowadzone do wspólnego mianownika i objęte jednym postępowaniem. Z masy upadłości mogą być zaspokojone odsetki należne za okres do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1). Odsetki naliczone później nie obciążają masy, a po umorzeniu zobowiązania głównego dzielą jego los.

Po wydaniu postanowienia o umorzeniu niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałej przed dniem ustalenia planu spłaty, z wyjątkiem wierzytelności niepodlegających umorzeniu (art. 491²¹ ust. 3). Zakaz ten obowiązuje również w okresie wykonywania planu spłaty (art. 491¹⁵ ust. 6). Umorzenie ma zatem skutek trwały: wierzyciel traci możliwość przymusowego dochodzenia umorzonego długu.

Długi, które można umorzyć w upadłości konsumenckiej

Kredyty i pożyczki bankowe

Kredyty gotówkowe, konsolidacyjne, ratalne, samochodowe oraz pożyczki bankowe są zobowiązaniami pieniężnymi powstałymi przed ogłoszeniem upadłości i podlegają umorzeniu na zasadach ogólnych. Bank zgłasza wierzytelność syndykowi w terminie trzydziestu dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości (art. 491⁵ ust. 1 pkt 3) i uczestniczy w planie spłaty jako wierzyciel kategorii drugiej (art. 342 ust. 1 pkt 2). Odsetki od kredytu za okres do dnia ogłoszenia upadłości zaspokaja się w kategorii trzeciej (art. 342 ust. 1 pkt 3), a późniejsze nie obciążają masy (art. 92 ust. 1). Część kredytu niespłacona w toku postępowania i w ramach planu spłaty ulega umorzeniu.

Inaczej wygląda sytuacja kredytu hipotecznego. Wierzytelność zabezpieczona hipoteką na nieruchomości upadłego podlega zaspokojeniu w pierwszej kolejności z sumy uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości (art. 345 ust. 1), a bank nie musi jej nawet zgłaszać, ponieważ umieszcza się ją na liście z urzędu (art. 236 ust. 2). Odsetki od wierzytelności hipotecznej mogą być zaspokojone tylko z przedmiotu zabezpieczenia (art. 92 ust. 2). Jeżeli cena sprzedaży nie pokryje całego kredytu, pozostała część wierzytelności trafia do planu podziału jako wierzytelność osobista (art. 340 ust. 1), a to, co nie zostanie spłacone, podlega umorzeniu. Upadły traci więc nieruchomość, ale uwalnia się od reszty długu hipotecznego, co w przypadku kredytów przewyższających wartość nieruchomości ma zasadnicze znaczenie.

Chwilówki, pożyczki pozabankowe i karty kredytowe

Pożyczki udzielone przez instytucje pozabankowe, tak zwane chwilówki, oraz zadłużenie na kartach kredytowych i w limitach odnawialnych podlegają umorzeniu na tych samych zasadach co kredyty bankowe. Ustawa nie przewiduje żadnych odrębności ze względu na rodzaj pożyczkodawcy ani wysokość kosztów pożyczki. Umorzeniu podlega kapitał, prowizje, opłaty oraz odsetki. Warto pamiętać, że z masy upadłości zaspokaja się wyłącznie odsetki za okres do dnia ogłoszenia upadłości (art. 92 ust. 1), a sędzia-komisarz na wniosek syndyka może uznać za bezskuteczne wobec masy kary umowne rażąco wygórowane (art. 130a). Wysoko oprocentowane zobowiązania pozabankowe są w praktyce jedną z najczęstszych przyczyn niewypłacalności konsumentów i jedną z głównych grup długów umarzanych w postępowaniu.

Zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego

Zobowiązania publicznoprawne, w tym zaległe składki na ubezpieczenia społeczne i zaległości podatkowe, podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej, ponieważ katalog wyłączeń z art. 491²¹ ust. 2 ich nie obejmuje. Dotyczy to w szczególności byłych przedsiębiorców, którzy po zaprzestaniu działalności gospodarczej korzystają z upadłości konsumenckiej na podstawie art. 8 i art. 9 Prawa upadłościowego i często mają znaczne zaległości wobec ZUS i fiskusa.

Należności te mają jednak uprzywilejowaną pozycję w kolejności zaspokajania. Składki na ubezpieczenia społeczne przypadające za trzy ostatnie lata przed ogłoszeniem upadłości zaspokaja się w kategorii pierwszej (art. 342 ust. 1 pkt 1), a pozostałe składki oraz podatki i inne daniny publiczne w kategorii drugiej (art. 342 ust. 1 pkt 2). O ogłoszeniu upadłości sąd powiadamia właściwą izbę administracji skarbowej oraz oddział ZUS lub KRUS (art. 491⁶ ust. 2), które zgłaszają swoje wierzytelności jak każdy inny wierzyciel. Część niezaspokojona w postępowaniu i w planie spłaty ulega umorzeniu.

Należy odróżnić należności publicznoprawne od kar grzywny. Sądowe i administracyjne kary grzywny zaspokaja się w kategorii trzeciej (art. 342 ust. 1 pkt 3), ale grzywny orzeczone przez sąd są wprost wyłączone z umorzenia (art. 491²¹ ust. 2). Katalog wyłączeń ma charakter zamknięty i wymienia grzywny orzeczone przez sąd, nie obejmuje natomiast innych należności publicznoprawnych.

Długi wobec firm windykacyjnych i funduszy sekurytyzacyjnych

Wierzytelności sprzedane przez banki lub pożyczkodawców firmom windykacyjnym i funduszom sekurytyzacyjnym nie zmieniają swojego charakteru. Zgodnie z art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (art. 509 § 2). Nabywca wstępuje w pozycję dotychczasowego wierzyciela, a dłużnikowi przysługują przeciwko niemu wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy (art. 513 § 1 Kodeksu cywilnego).

W postępowaniu upadłościowym firma windykacyjna zgłasza wierzytelność syndykowi jak każdy wierzyciel osobisty (art. 236 ust. 1). Ponieważ zobowiązanie powstało przed dniem ogłoszenia upadłości, podlega umorzeniu na zasadach ogólnych (art. 491²¹ ust. 1). Fakt, że dług zmienił właściciela, nawet kilkakrotnie, nie ma wpływu na zakres oddłużenia. We wniosku o ogłoszenie upadłości należy jednak wskazać aktualnego wierzyciela, ponieważ spis wierzycieli z adresami i wysokością wierzytelności jest obowiązkowym elementem wniosku (art. 491² ust. 4 pkt 5).

Zobowiązania stwierdzone wyrokami i nakazami zapłaty

Prawomocny wyrok, nakaz zapłaty lub ugoda sądowa zaopatrzone w klauzulę wykonalności stanowią tytuły wykonawcze, które umożliwiają egzekucję komorniczą. Nie zmieniają one jednak istoty zobowiązania ani nie wyłączają go z umorzenia. Dług stwierdzony wyrokiem, który powstał przed ogłoszeniem upadłości, podlega umorzeniu tak samo jak dług niestwierdzony orzeczeniem. Wyjątkiem są jedynie te orzeczenia, których przedmiot mieści się w katalogu z art. 491²¹ ust. 2, na przykład wyroki zasądzające alimenty lub obowiązek naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa.

Ogłoszenie upadłości natychmiast wstrzymuje egzekucję prowadzoną na podstawie takich tytułów. Postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości umarza się z mocy prawa (art. 146 ust. 1). Po umorzeniu zobowiązań wszczęcie egzekucji na podstawie dawnego tytułu jest niedopuszczalne (art. 491²¹ ust. 3).

Inne zobowiązania podlegające umorzeniu

Na tych samych zasadach umorzeniu podlegają między innymi zaległe czynsze i opłaty za media, zobowiązania z umów telekomunikacyjnych, pożyczki od osób prywatnych, długi wobec kontrahentów z okresu prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej, zobowiązania z tytułu poręczeń udzielonych przez upadłego za cudze długi oraz odszkodowania cywilne niewynikające z przestępstwa lub wykroczenia. Zobowiązania niepieniężne, na przykład obowiązek wydania rzeczy lub wykonania usługi, zmieniają się z dniem ogłoszenia upadłości w zobowiązania pieniężne (art. 91 ust. 2) i również mogą zostać umorzone.

Długi, których upadłość konsumencka nie umorzy

Art. 491²¹ ust. 2 Prawa upadłościowego zawiera zamknięty katalog zobowiązań, które nie podlegają umorzeniu. Katalog ten stosuje się odpowiednio także w przypadku umorzenia bez planu spłaty i warunkowego umorzenia (art. 491¹⁶ ust. 3). Wierzyciele tych należności zachowują prawo do egzekucji zarówno w okresie wykonywania planu spłaty (art. 491¹⁵ ust. 6), jak i po umorzeniu pozostałych zobowiązań (art. 491²¹ ust. 3).

Alimenty

Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym nie podlegają umorzeniu (art. 491²¹ ust. 2). Dotyczy to zarówno zaległych alimentów sprzed ogłoszenia upadłości, jak i alimentów bieżących. Ustawa traktuje te należności w sposób szczególny na każdym etapie postępowania. Zaległe alimenty zaspokaja się w kategorii pierwszej, przed wszystkimi innymi wierzycielami (art. 342 ust. 1 pkt 1). Alimenty przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości syndyk wypłaca w terminach ich płatności, każdorazowo dla każdego uprawnionego w kwocie nie wyższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 343 ust. 2). Część alimentów, która nie zostanie zaspokojona w postępowaniu, pozostaje długiem upadłego po zakończeniu upadłości.

Renty odszkodowawcze

Nie podlegają umorzeniu zobowiązania wynikające z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci (art. 491²¹ ust. 2). Chodzi o świadczenia okresowe zasądzone na rzecz osoby poszkodowanej lub jej bliskich, których celem jest zrekompensowanie utraconych dochodów lub zwiększonych potrzeb. Podobnie jak alimenty, należności te są zaspokajane w kategorii pierwszej (art. 342 ust. 1 pkt 1).

Grzywny i środki karne orzeczone przez sąd

Umorzeniu nie podlegają zobowiązania do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, zobowiązania do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie (art. 491²¹ ust. 2). Ustawodawca wyłączył więc z oddłużenia całą sferę sankcji finansowych nakładanych w postępowaniu karnym. Upadłość konsumencka nie może służyć do uniknięcia odpowiedzialności karnej wyrażonej w pieniądzu.

Odszkodowania za przestępstwa i wykroczenia

Nie podlegają umorzeniu zobowiązania do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem (art. 491²¹ ust. 2). Wyłączenie obejmuje zarówno obowiązek naprawienia szkody orzeczony w wyroku karnym, jak i odszkodowanie zasądzone w postępowaniu cywilnym, jeżeli źródłem szkody było przestępstwo lub wykroczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem. Warunkiem jest istnienie prawomocnego orzeczenia stwierdzającego popełnienie czynu. Odszkodowania cywilne z innych tytułów, na przykład z niewykonania umowy, podlegają umorzeniu na zasadach ogólnych.

Zobowiązania umyślnie nieujawnione

Nie podlegają umorzeniu zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu (art. 491²¹ ust. 2). Wyłączenie to wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: umyślnego zatajenia zobowiązania przez upadłego oraz nieuczestniczenia wierzyciela w postępowaniu. Jeżeli upadły pominął wierzyciela przez zwykłe przeoczenie albo wierzyciel mimo pominięcia zgłosił wierzytelność, zobowiązanie podlega umorzeniu.

Przepis ten jest sankcją za nierzetelność wniosku. Spis wierzycieli z podaniem ich adresów oraz wysokości wierzytelności jest obowiązkowym elementem wniosku (art. 491² ust. 4 pkt 5), a dłużnik składa oświadczenie o prawdziwości danych (art. 491² ust. 4 pkt 11). Za podanie nieprawdziwych informacji dłużnik ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą (art. 491² ust. 5b), a sąd może umorzyć całe postępowanie (art. 491¹⁰ ust. 2a). Zatajenie długu jest więc najgorszą możliwą strategią: naraża na utratę oddłużenia w całości, a w najlepszym razie pozostawia zatajony dług w mocy.

Zobowiązania powstałe po ogłoszeniu upadłości

Umorzenie obejmuje wyłącznie zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości (art. 491²¹ ust. 1). Długi zaciągnięte po tej dacie, na przykład nowe pożyczki, bieżące rachunki czy zobowiązania z umów zawartych w toku postępowania, pozostają w mocy i muszą być regulowane na bieżąco. Koszty postępowania tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa oraz inne zobowiązania masy upadłości niezaspokojone w toku postępowania uwzględnia się w planie spłaty w pełnej wysokości, chyba że możliwości zarobkowe upadłego na to nie pozwalają (art. 491¹⁵ ust. 2). Zaciąganie nowych zobowiązań po ogłoszeniu upadłości jest nie tylko niecelowe, ale może również skutkować uchyleniem planu spłaty, jeżeli pogarsza zdolność upadłego do jego wykonania (art. 491¹⁸ ust. 1, art. 491²⁰ ust. 1).

Co dzieje się z poręczycielem, współdłużnikiem i małżonkiem

Oddłużenie ma charakter osobisty i dotyczy wyłącznie upadłego. Zgodnie z art. 491¹⁵ ust. 5 Prawa upadłościowego ustalenie planu spłaty wierzycieli nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela upadłego oraz współdłużnika upadłego ani praw wynikających z hipoteki, zastawu, zastawu rejestrowego, zastawu skarbowego oraz hipoteki morskiej, jeśli były one ustanowione na mieniu osoby trzeciej. Wierzyciel, który nie uzyskał pełnego zaspokojenia w postępowaniu upadłościowym, może więc dochodzić pozostałej części długu od osób, które za ten dług odpowiadają obok upadłego.

Poręczyciel

Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się względem wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik zobowiązania nie wykonał (art. 876 § 1 Kodeksu cywilnego), a w braku odmiennego zastrzeżenia jest odpowiedzialny jak współdłużnik solidarny (art. 881 Kodeksu cywilnego). Umorzenie zobowiązań upadłego nie zwalnia poręczyciela. Wierzyciel może żądać od niego zapłaty części długu, która nie została zaspokojona w upadłości. Jednocześnie umorzenie jest skuteczne również w stosunkach między upadłym a poręczycielem, gwarantem i współdłużnikiem (art. 491¹⁵ ust. 5 zdanie drugie). Oznacza to, że poręczyciel, który spłacił dług za upadłego, nie może dochodzić od niego zwrotu zapłaconej kwoty. Ciężar umorzonego długu ostatecznie ponosi poręczyciel.

Współdłużnik

Jeżeli kilku dłużników jest zobowiązanych solidarnie, wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 Kodeksu cywilnego). Upadłość jednego ze współdłużników nie wpływa na odpowiedzialność pozostałych. Współkredytobiorca, który nie ogłosił upadłości, odpowiada za cały dług, a po jego spłacie nie może żądać od upadłego zwrotu przypadającej na niego części (art. 491¹⁵ ust. 5 zdanie drugie). W praktyce oznacza to, że jeżeli oboje współdłużnicy są niewypłacalni, każdy z nich powinien rozważyć własne postępowanie upadłościowe.

Małżonek upadłego

Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między nimi rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny wchodzi do masy upadłości (art. 124 ust. 1). Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność syndykowi (art. 124 ust. 3). Nie oznacza to jednak, że długi upadłego zostają umorzone również wobec małżonka. Jeżeli małżonek jest współdłużnikiem, na przykład współkredytobiorcą, albo poręczycielem, jego odpowiedzialność wobec wierzyciela trwa nadal na zasadach opisanych powyżej. Jeżeli natomiast zobowiązanie zaciągnął wyłącznie upadły, umorzenie go uwalnia, a wierzyciel nie może dochodzić należności od małżonka, który nie był stroną zobowiązania.

Zabezpieczenia na mieniu osób trzecich

Hipoteka lub zastaw ustanowione na nieruchomości lub rzeczy należącej do osoby trzeciej, na przykład rodziców upadłego, którzy obciążyli swoje mieszkanie hipoteką na zabezpieczenie jego kredytu, pozostają w mocy mimo umorzenia zobowiązań upadłego (art. 491¹⁵ ust. 5). Wierzyciel może zaspokoić się z przedmiotu zabezpieczenia w granicach niezaspokojonej części wierzytelności. Osoba trzecia, która w ten sposób spłaciła dług upadłego, nie może dochodzić od niego zwrotu.

Kiedy żadne długi nie zostaną umorzone

Zakres umorzenia ma znaczenie tylko wtedy, gdy sąd w ogóle przyzna oddłużenie. Sąd odmawia ustalenia planu spłaty albo umorzenia zobowiązań, jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań, albo jeżeli w okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku prowadzono wobec niego postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część zobowiązań, chyba że oddłużenie jest uzasadnione względami słuszności lub humanitarnymi (art. 491¹⁴a ust. 1). W razie uchylenia planu spłaty z powodu jego niewykonywania, niezłożenia sprawozdania lub ukrywania majątku zobowiązania upadłego nie podlegają umorzeniu (art. 491²⁰ ust. 3). Podobnie w razie uchylenia postanowienia o warunkowym umorzeniu (art. 491¹⁶ ust. 2h). W tych sytuacjach wszystkie długi, także te, które co do zasady podlegałyby umorzeniu, pozostają w mocy.

Jak MG Doradztwo Gospodarcze pomaga ocenić efekt oddłużenia

Prawidłowa ocena, które zobowiązania rzeczywiście znikną po upadłości, a które pozostaną, decyduje o tym, czy postępowanie ma sens i jak przygotować się do życia po oddłużeniu. MG Doradztwo Gospodarcze wspiera klientów w następującym zakresie:

•      **audyt zadłużenia: **analizujemy wszystkie zobowiązania klienta i kwalifikujemy je do kategorii podlegających umorzeniu oraz wyłączonych na podstawie art. 491²¹ ust. 2, wskazując realny efekt finansowy oddłużenia;

•      **identyfikacja aktualnych wierzycieli: **ustalamy, kto jest obecnym wierzycielem długów sprzedanych firmom windykacyjnym, aby spis wierzycieli we wniosku był kompletny i aby żadne zobowiązanie nie zostało uznane za nieujawnione;

•      **analiza zabezpieczeń: **oceniamy skutki upadłości dla kredytów hipotecznych, w tym przewidywany stopień zaspokojenia z nieruchomości i zakres umorzenia reszty długu (art. 340 ust. 1, art. 345);

•      **doradztwo dla poręczycieli i współdłużników: **wyjaśniamy członkom rodziny i innym osobom odpowiadającym za długi klienta ich sytuację prawną po oddłużeniu i w razie potrzeby rekomendujemy równoległe postępowania;

•      **ocena ryzyka odmowy oddłużenia: **badamy okoliczności powstania niewypłacalności pod kątem art. 491¹⁴a ust. 1, aby uniknąć sytuacji, w której klient przechodzi całe postępowanie bez umorzenia jakiegokolwiek długu.

Dzięki temu klient wie przed złożeniem wniosku, jakich zobowiązań się pozbędzie, jakie pozostaną i jak zaplanować ich spłatę po zakończeniu postępowania.

Najczęściej zadawane pytania o umorzenie długów w upadłości konsumenckiej

Czy upadłość konsumencka umarza chwilówki?

Tak. Pożyczki pozabankowe są zobowiązaniami pieniężnymi powstałymi przed ogłoszeniem upadłości i podlegają umorzeniu na zasadach ogólnych (art. 491²¹ ust. 1). Umorzenie obejmuje kapitał, prowizje i odsetki.

Czy można umorzyć długi wobec ZUS i urzędu skarbowego?

Tak. Zaległe składki i podatki nie znajdują się w katalogu wyłączeń z art. 491²¹ ust. 2, więc część niezaspokojona w postępowaniu i w planie spłaty ulega umorzeniu. Składki za trzy ostatnie lata przed ogłoszeniem upadłości zaspokaja się jednak w pierwszej kolejności (art. 342 ust. 1 pkt 1).

Czy alimenty zostaną umorzone?

Nie. Zobowiązania alimentacyjne, zarówno zaległe, jak i bieżące, nie podlegają umorzeniu (art. 491²¹ ust. 2), a wierzyciel alimentacyjny zachowuje prawo do egzekucji także po oddłużeniu (art. 491²¹ ust. 3).

Czy dług z wyroku sądowego można umorzyć?

Tak, jeżeli sam dług nie należy do kategorii wyłączonych. Wyrok lub nakaz zapłaty nie zmienia charakteru zobowiązania. Po umorzeniu egzekucja na podstawie takiego tytułu jest niedopuszczalna (art. 491²¹ ust. 3).

Co z kredytem, za który poręczył członek rodziny?

Wierzyciel może dochodzić od poręczyciela części długu niezaspokojonej w upadłości (art. 491¹⁵ ust. 5, art. 876 i art. 881 Kodeksu cywilnego). Poręczyciel, który spłaci dług, nie może jednak żądać zwrotu od upadłego, ponieważ umorzenie jest skuteczne także między nimi.

Czy zapomniany dług zostanie umorzony?

Tak, jeżeli pominięcie nie było umyślne. Wyłączenie z art. 491²¹ ust. 2 dotyczy wyłącznie zobowiązań, których upadły umyślnie nie ujawnił, i tylko wtedy, gdy wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Mimo to warto dołożyć wszelkich starań, aby spis wierzycieli był kompletny.

Czy długi zaciągnięte po ogłoszeniu upadłości też się umorzą?

Nie. Umorzenie obejmuje wyłącznie zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości (art. 491²¹ ust. 1). Nowe zobowiązania pozostają w mocy, a ich zaciąganie może prowadzić do uchylenia planu spłaty.

Podsumowanie

Upadłość konsumencka umarza zdecydowaną większość długów: kredyty i pożyczki bankowe, chwilówki, karty kredytowe, zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego, wierzytelności przejęte przez firmy windykacyjne, zobowiązania stwierdzone wyrokami oraz niespłaconą resztę kredytu hipotecznego po sprzedaży nieruchomości. Poza zasięgiem oddłużenia pozostają alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny i środki karne, odszkodowania za przestępstwa i wykroczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem, zobowiązania umyślnie zatajone oraz długi powstałe po ogłoszeniu upadłości. Umorzenie nie zwalnia poręczycieli, współdłużników ani osób, które zabezpieczyły dług na własnym majątku, choć uniemożliwia im dochodzenie zwrotu od upadłego.

Jeżeli chcesz wiedzieć, które z Twoich zobowiązań zostaną umorzone i jak będzie wyglądać Twoja sytuacja po zakończeniu postępowania, skontaktuj się z MG Doradztwo Gospodarcze. Przeprowadzimy audyt zadłużenia, wskażemy realny efekt oddłużenia i przygotujemy wniosek, który obejmie wszystkich wierzycieli.

Podstawa prawna i źródła

Artykuł został opracowany na podstawie następujących aktów prawnych w brzmieniu obowiązującym na dzień aktualizacji:

1.     Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. 2003 Nr 60 poz. 535; tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 614, 1085, 1170, 1172), w szczególności: art. 8 i art. 9 (upadłość byłych przedsiębiorców); art. 91 i art. 92 (wymagalność zobowiązań i odsetki); art. 124 (skutki dla małżonka); art. 130a (kary umowne); art. 146 ust. 1 (zawieszenie egzekucji); art. 236 ust. 1 i 2 (zgłoszenie wierzytelności, wierzytelności zabezpieczone); art. 340 ust. 1, art. 342 ust. 1, art. 343 ust. 2 i art. 345 ust. 1 (kolejność zaspokajania, alimenty bieżące, wierzytelności hipoteczne); art. 491² ust. 4 i 5b (treść wniosku, odpowiedzialność za nieprawdziwe dane); art. 491⁵ ust. 1 pkt 3 (termin zgłaszania wierzytelności); art. 491⁶ ust. 2 (powiadomienie organów); art. 491¹⁰ ust. 2a (umorzenie postępowania); art. 491¹⁴a ust. 1 (odmowa oddłużenia); art. 491¹⁵ ust. 2, 5 i 6 (koszty w planie spłaty, poręczyciel i współdłużnik, zakaz egzekucji); art. 491¹⁶ ust. 2h i 3 (warunkowe umorzenie); art. 491¹⁸ ust. 1 i art. 491²⁰ ust. 1 i 3 (obowiązki w okresie planu spłaty i skutki jego uchylenia); art. 491²¹ ust. 1, 2 i 3 (umorzenie zobowiązań, katalog wyłączeń, zakaz egzekucji).

2.     Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity), w szczególności: art. 366 (solidarność dłużników); art. 509 i art. 513 (przelew wierzytelności i zarzuty dłużnika); art. 876 § 1 i art. 881 (poręczenie).

Teksty ujednolicone aktów prawnych pochodzą z Internetowego Systemu Aktów Prawnych Kancelarii Sejmu.

Artykuł ma charakter informacyjny i został opracowany na podstawie ustawy Prawo upadłościowe oraz Kodeksu cywilnego w brzmieniu obowiązującym na dzień aktualizacji. Nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Kwalifikacja konkretnego zobowiązania jako podlegającego lub niepodlegającego umorzeniu wymaga analizy jego podstawy prawnej i okoliczności powstania. Stan prawny może ulec zmianie; MG Doradztwo Gospodarcze weryfikuje aktualność publikowanych treści i podaje datę ostatniej aktualizacji w nagłówku artykułu.