Kto ma obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych
Obowiązek wynika z artykułu 2 ustawy o rachunkowości. Niezależnie od wysokości przychodów obejmuje on przede wszystkim:
- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także proste spółki akcyjne,
- spółki akcyjne,
- spółki komandytowe oraz komandytowo-akcyjne,
- fundacje, stowarzyszenia, a ponadto inne osoby prawne.
Pozostałe podmioty, w tym osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą oraz spółki cywilne, jawne i partnerskie osób fizycznych, przechodzą natomiast na księgi rachunkowe po przekroczeniu ustawowego progu przychodów.
Za rok 2026 próg wynosi 10 646 500 zł przychodów netto osiągniętych w roku poprzednim, co odpowiada równowartości 2 500 000 euro przeliczonej według średniego kursu NBP z 1 października 2025 roku (artykuł 2 ustęp 1 punkt 2 ustawy o rachunkowości).
Księgi rachunkowe można prowadzić również dobrowolnie. Taki wybór ma uzasadnienie zwłaszcza przy planowanym pozyskaniu inwestora, ubieganiu się o finansowanie bankowe, realizacji projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej albo przygotowaniu spółki do sprzedaży. Jeżeli natomiast skala działalności jest mniejsza, wystarczająca bywa księgowość uproszczona.
Zakres prowadzenia ksiąg rachunkowych
Dokumentacja i otwarcie ksiąg
- opracowanie polityki rachunkowości dostosowanej do specyfiki jednostki,
- przygotowanie zakładowego planu kont,
- wprowadzenie bilansu otwarcia, a także uzgodnienie sald przejmowanych od poprzedniego biura,
- ustalenie zasad obiegu oraz archiwizacji dokumentów księgowych.
Ewidencja bieżąca
- księgowanie faktur sprzedaży, zakupu, a ponadto dokumentów magazynowych,
- księgowanie wyciągów bankowych oraz raportów kasowych,
- ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych wraz z amortyzacją bilansową oraz podatkową,
- rozrachunki z kontrahentami, pracownikami i budżetem wraz z bieżącym uzgadnianiem sald,
- ewidencja rozliczeń międzyokresowych, rezerw, a także odpisów aktualizujących.
Rozliczenia podatkowe
- rejestry VAT oraz pliki JPK_V7M i JPK_V7K,
- obsługa faktur ustrukturyzowanych w Krajowym Systemie e-Faktur,
- zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych, a także roczne zeznanie CIT-8,
- rozliczenie podatku u źródła wraz z deklaracjami IFT,
- pliki JPK_KR_PD składane zgodnie z obowiązującym harmonogramem,
- deklaracje PCC, VAT-UE, VAT-8 i VAT-9M, a ponadto korekty za okresy wcześniejsze.
Sprawozdawczość
- roczne sprawozdanie finansowe obejmujące bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową, a w jednostkach do tego zobowiązanych również zestawienie zmian w kapitale własnym i rachunek przepływów pieniężnych,
- sprawozdania sporządzane na dzień inny niż bilansowy, w tym na potrzeby przekształceń, podziałów oraz połączeń,
- podpisanie i złożenie sprawozdania w strukturze logicznej do Krajowego Rejestru Sądowego, a także do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,
- sprawozdawczość statystyczna do GUS oraz Narodowego Banku Polskiego,
- wsparcie jednostki podczas badania sprawozdania przez biegłego rewidenta.
Ponadto prowadzimy obsługę kadrowo-płacową oraz rozliczenia podatkowe, dzięki czemu dane w księgach i na listach płac pozostają spójne.
Raportowanie zarządcze i controlling
Ten element wyróżnia naszą obsługę. Poza ewidencją wymaganą przepisami przygotowujemy zatem:
- sprawozdania i prognozy finansowe na potrzeby banków, leasingodawców oraz organów spółki,
- budżety operacyjne, a także analizę odchyleń wykonania od planu,
- rachunek wyników w układzie zarządczym, z podziałem na projekty, kontrakty albo jednostki organizacyjne,
- analizę płynności, rentowności oraz struktury zadłużenia,
- modele finansowe na potrzeby oceny projektów inwestycyjnych i wniosków o dofinansowanie,
- wyceny przedsiębiorstwa, a ponadto analizy typu finansowe due diligence.
Szersze opracowania tego rodzaju opisujemy na stronie poświęconej audytowi kondycji finansowej przedsiębiorstwa.
Co zyskuje zarząd spółki
Pełny obraz finansów
Bilans, rachunek wyników oraz przepływy pieniężne jako podstawa decyzji zarządczych.
Wiarygodność wobec instytucji
Dokumentacja przygotowana pod wymagania banków, funduszy oraz biegłych rewidentów.
Terminowość
Deklaracje, pliki JPK i sprawozdania składane w ustawowych terminach.
Ochrona zarządu
Bieżące monitorowanie okoliczności rodzących obowiązki po stronie członków zarządu.
Gotowość na kontrolę
Uporządkowana dokumentacja, uzgodnione salda oraz spójność ksiąg z deklaracjami.
Wsparcie przy zmianach
Obsługa księgowa przekształceń, aportów, podziałów oraz połączeń spółek.
Pełna księgowość: przejście na księgi rachunkowe
Analiza sytuacji
Najpierw ustalamy, czy obowiązek prowadzenia ksiąg już powstał, jaki jest zakres danych do przeniesienia oraz od kiedy zmiana ma nastąpić.
Dokumentacja rachunkowa
Następnie opracowujemy politykę rachunkowości oraz zakładowy plan kont dopasowany do rzeczywistej działalności, a nie szablonowy.
Bilans otwarcia
Wyceniamy i wprowadzamy składniki majątku, zobowiązania oraz kapitały. To etap, na którym najczęściej ujawniają się nieścisłości w dotychczasowej ewidencji.
Uruchomienie ewidencji
Konfigurujemy system księgowy, obieg dokumentów i zasady dekretacji, a ponadto uzgadniamy zakres raportowania dla zarządu.
Obsługa bieżąca i raportowanie
W rezultacie zarząd otrzymuje comiesięczne zamknięcia okresów wraz z raportem zarządczym, a po zakończeniu roku sprawozdanie finansowe oraz zeznanie CIT-8.
Księgi rachunkowe a bezpieczeństwo członków zarządu
Księgi rachunkowe są przede wszystkim pierwszym miejscem, w którym widać nadchodzące problemy z wypłacalnością. Dlatego w toku obsługi zwracamy uwagę zarządu na okoliczności rodzące konkretne obowiązki prawne:
- utratę połowy kapitału zakładowego, która zobowiązuje zarząd do niezwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników,
- powstanie stanu niewypłacalności, a tym samym rozpoczęcie biegu terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości,
- ryzyko odpowiedzialności osobistej członków zarządu za zobowiązania spółki,
- naruszenie założenia kontynuacji działalności, wpływające na zasady wyceny w sprawozdaniu finansowym.
Podstawy prawne: artykuł 233 Kodeksu spółek handlowych dotyczący obowiązku zwołania zgromadzenia wspólników przy utracie połowy kapitału zakładowego, artykuł 299 Kodeksu spółek handlowych regulujący odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki, a ponadto artykuł 21 ustęp 1 Prawa upadłościowego, który jako zasadę ogólną przewiduje trzydziestodniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Ocena, czy i kiedy termin ten rozpoczął bieg wobec konkretnej osoby, wymaga natomiast analizy stanu faktycznego danej sprawy.
Wczesne rozpoznanie tych okoliczności otwiera drogę do postępowania restrukturyzacyjnego zamiast do niekontrolowanej egzekucji. Dzięki temu zarząd zyskuje czas na wybór rozwiązania, na przykład postępowania o zatwierdzenie układu, zamiast reagować dopiero po zajęciu rachunku bankowego.
Pytania i odpowiedzi
Kiedy powstaje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych?
Spółki kapitałowe, komandytowe i komandytowo-akcyjne oraz osoby prawne prowadzą księgi rachunkowe niezależnie od przychodów. Pozostałe podmioty natomiast po przekroczeniu progu, który za rok 2026 wynosi 10 646 500 zł przychodów netto.
Czy księgi rachunkowe można prowadzić dobrowolnie?
Tak. Taki wybór ma uzasadnienie zwłaszcza przed pozyskaniem inwestora, wnioskiem o finansowanie bankowe albo przygotowaniem spółki do sprzedaży, ponieważ pełna ewidencja daje pełniejszy obraz majątku i zobowiązań.
Czy można zmienić biuro rachunkowe w trakcie roku obrotowego?
Tak, o ile zostaną przekazane kompletne dane oraz uzgodnione salda na dzień przejęcia. Przede wszystkim weryfikujemy zgodność ksiąg ze złożonymi deklaracjami, a dopiero potem przejmujemy odpowiedzialność za bieżące rozliczenia.
Czy przygotowujecie sprawozdanie finansowe w strukturze logicznej?
Tak. Sporządzamy sprawozdanie, przygotowujemy je do podpisu elektronicznego, a następnie składamy do Krajowego Rejestru Sądowego oraz do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Czy wspieracie spółkę podczas badania sprawozdania przez biegłego rewidenta?
Tak. Przygotowujemy dokumentację, zestawienia i wyjaśnienia dla firmy audytorskiej. Samego badania nie przeprowadzamy, ponieważ jest ono czynnością zastrzeżoną dla biegłych rewidentów.
Od czego zależy koszt prowadzenia ksiąg rachunkowych?
Koszt zależy przede wszystkim od liczby dokumentów, liczby rachunków bankowych i kontrahentów, zakresu raportowania zarządczego oraz liczby osób zatrudnionych. Wycenę przedstawiamy zatem po ustaleniu zakresu obsługi.
Porozmawiajmy o księgach Twojej spółki
Najpierw, podczas rozmowy wstępnej, ustalamy zakres obsługi, oczekiwane raportowanie oraz termin przejęcia ksiąg. Dopiero na tej podstawie przedstawiamy warunki współpracy.
- +48 666 598 698
- ksiegowosc@mgdg.pl
- ul. Szadkowskiego 5 lok. 29, 01-493 Warszawa
